Tác động của BĐKH đến sản xuất nông, lâm nghiệp
Bắc Kạn là tỉnh có tỷ lệ dân cư sinh sống ở nông thôn và làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp rất cao (trên 80%); nông nghiệp phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, khí hậu. Do đó, thiệt hại nặng nề nhất do BĐKH hậu gây ra đối với tỉnh Bắc Kạn là lĩnh vực nông nghiệp.
Toàn tỉnh Bắc Kạn hiện có khoảng 2.300 điểm có nguy cơ sạt lở cao, đe doạ cuộc sống sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của hơn 2.600 hộ dân. Các trận lũ quét, mưa lớn, mưa đá năm 2014, 2018, 2020 đã ảnh hưởng đến gần 5.000 hộ dân khi thiên tai làm hư hỏng hàng nghìn ngôi nhà; làm mất hàng trăm ha lúa, ngô, thuốc lá và cây ăn quả bị dập nát, gãy đổ. Gần đây nhất, vào tháng 5/2021, dông, lốc, gió giật mạnh đã gây thiệt hại lớn về người, tài sản, hoa màu, trong đó 240 ha ngô, cây ăn quả, cây lâm nghiệp bị thiệt hại. Theo thống kê, năm 2021, tổng giá trị thiệt hại do thiên tai trong toàn tỉnh lên đến 87,53 tỷ đồng, trong đó lĩnh vực nông nghiệp, thiên tai gây thiệt hại trên 84,4 ha lúa, 263,1 ha hoa màu.
 |
| Mưa to gây ngập lụt ngô và bí xanh thơm vụ xuân 2022 của người dân xã Địa Linh, huyện Ba Bể |
Do ảnh hưởng của BĐKH, các hiện tượng thời tiết cực đoan ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông, lâm nghiệp những năm gần đây càng rõ nét. Rét đậm, rét hại, sương muối, khô hạn làm cây trồng kém phát triển, nhiều vật nuôi bị chết do nhiệt độ xuống thấp. Mùa hè mưa nhiều, nguy cơ lũ lụt, ngập úng đối với các cây trồng cạn, sạt lở đất, vùi lấp hoa màu, phát sinh dịch bệnh cho cây trồng, vật nuôi. Ngoài ra, các đợt mưa lớn kéo dài cũng làm rửa trôi chất dinh dưỡng làm thoái hóa đất, giảm năng suất cây trồng.
Theo dự báo, đến năm 2030, nhiệt độ trung bình có thể tăng thêm 0,70C so với nhiệt độ trung bình trong giai đoạn 1980 – 1999 và lượng mưa phân bố ngày càng tập trung vào mùa mưa, ít hơn vào mùa khô. Những thay đổi này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp. Nguy cơ nắng nóng nhiều hơn làm tăng diện tích đất đai bị khô hạn, có thể làm giảm 10 đến 30% năng suất cây trồng, giảm diện tích đất trồng lúa; mùa đông có hiện tượng ấm hơn so với trước đây, tuy nhiên, vẫn có những ngày nhiệt độ giảm bất thường ảnh hưởng đến sinh trưởng và phát triển, thậm chí chết nhiều cây trồng và vật nuôi.
Sản xuất nông, lâm nghiệp thích ứng với BĐKH
Để thích ứng với biển đổi của thời tiết, tỉnh Bắc Kạn vừa phê duyệt Kế hoạch thích ứng với BĐKH trong sản xuất nông, lâm nghiệp tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến 2050. Theo đó, tỉnh xác định 3 nhóm nhiệm vụ chung nhằm thích ứng với BĐKH trong sản xuất nông, lâm nghiệp: (1) Tăng cường khả năng chống chịu, năng lực thích ứng của cộng đồng, khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên, lợi thế của địa phương, nhất là các sản phẩm chủ lực về nông, lâm nghiệp đủ khả năng thích ứng với BĐKH; (2) Phát triển kinh tế nông, lâm nghiệp gắn với bảo vệ môi trường sinh thái, bảo vệ và phát triển rừng, bảo đảm phát triển bền vững và bảo vệ môi trường; (3) Chú trọng các chương trình kinh tế về phát triển nông, lâm nghiệp theo hướng tạo sinh kế và cơ hội việc làm trong nông, lâm nghiệp, bảo đảm người dân có thể ổn định cuộc sống từ sản xuất nông, lâm nghiệp, đặc biệt là sống được từ rừng và các sản phẩm từ rừng.
 |
| HTX Đại Hà trồng dưa lưới trong nhà màng đem lại hiệu quả kinh tế cao |
Tỉnh xác định các nhiệm vụ đối với từng lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, thủy sản và từng giai đoạn thực hiện (2021 – 2025, 2026 – 2030 và tầm nhìn đến năm 2050). Trong đó, đối với lĩnh vực trồng trọt, tỉnh chỉ đạo đẩy mạnh áp dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mở rộng những mô hình sử dụng giống cây trồng cho năng suất cao, chống chịu sâu bệnh đối với từng địa phương trong tỉnh, đảm bảo thích ứng với những tác động của các hiện tượng thời tiết cực đoan. Cùng với đó, các địa phương phát triển mô hình canh tác bền vững trên đất dốc, để giữ nước, giảm xói mòn, thoái hóa đất trên cơ sở đánh giá hiệu quả của giai đoạn trước, những mô hình đã thành công trong thời gian trước đây. Tăng cường chuỗi liên kết sản xuất với tiêu thụ, phát triển mô hình nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp an toàn đảm bảo tính bền vững trong sản xuất, gắn với thích ứng với BĐKH. Tỉnh cũng tiếp tục nỗ lực xây dựng, xúc tiến quảng bá sản phẩm và phát triển thương hiệu cho các sản phẩm chủ đạo của tỉnh như hồng không hạt, miến dong, nghệ và giải quyết đầu ra ổn định cho thị trường tiêu thụ nông sản.
Trên cơ sở, nhiệm vụ của kế hoạch thích ứng BĐKH, tỉnh Bắc Kạn xác định 4 nhóm giải pháp thực hiện, gồm các nhóm giải pháp về tuyên truyền, vận động; cơ chế, chính sách; khoa học kỹ thuật và công nghệ; quản lý các dịch vụ nông, lâm nghiệp. Đồng thời phân công nhiệm vụ cho các sở, ngành, địa phương thực hiện nhằm tạo được sự đồng thuận và quyết tâm cao của cả hệ thống chính trị trên phạm vi toàn tỉnh, huy động được sức mạnh tổng hợp thích ứng với BĐKH./.